پایش پل‌‌ها به عنوان مهم‌ترین سازه‌‌های شهری با توجه به نقش عملکردی آنها در شبکه حمل و نقلی بسیار الزامی است. در صورتی که آسیب‌های متداوم وارده بر سازه پل‌‌ها سبب ایجاد اختلال اساسی در شبکه حمل و نقل گردد ممکن است علاوه بر اختلال در شرایط بهره برداری عادی درصورت بروز بحران، شبکه حیاتی ارتباطی نیز دچار نقصان اساسی گردد.

پایش پل‌‌ها به عنوان مهم‌ترین سازه‌‌های شهری با توجه به نقش عملکردی آنها در شبکه حمل و نقلی بسیار الزامی است. در صورتی که آسیب‌های متداوم وارده بر سازه پل‌‌ها سبب ایجاد اختلال اساسی در شبکه حمل و نقل گردد ممکن است علاوه بر اختلال در شرایط بهره برداری عادی درصورت بروز بحران، شبکه حیاتی ارتباطی نیز دچار نقصان اساسی گردد.

سازه پل‌‌ها بصورت پیوسته در اثر عوامل جوی و بارگذاری‌‌های پیوسته در طول بهره برداری دچار خرابی می‌شوند که جهت پیشگیری از حرکت پیشرونده خرابی‌‌ها لازم است به‌صورت مستمر بازرسی، مرمت و اصلاحات مورد نیاز انجام پذیرد. این مساله موجب شد‌ه‌است که شهرداری همه ساله هزینه‌‌های بسیاری را بابت اقدامات تعمیر و نگهداری مصروف نماید. این اقدامات شامل اصلاح ترک خوردگی‌‌ها و خرابی‌‌های بصری و یا تعویض الاستومر‌ها و نئوپرن‌ها می‌باشد. علاوه بر هزینه‌‌های مستقیم در اقدامات اصلاحی، هزینه‌‌های غیرمستقیم ترافیکی و حمل و نقلی نیز وجود دارد.  

در اتخاذ تصمیم برای کیفیت تعمیر و نگهداری و یا بهسازی این سازه‌‌ها در شرایط بهره‌برداری لازم است، راهکار و چارچوب هایی وجود داشته‌باشد که بتواند برای اتخاذ تصمیم کمک کند. تحلیل هزینه فایده به عنوان راهکار می‌تواند برای گزینه‌‌های مرمت بر روی پل‌‌ها انجام گردد. در این تحلیل هزینه‌‌های حمل و نقلی و ترافیکی به همراه هزینه‌‌های درازمدت تعمیر و بهسازی در طول عمر پل لحاظ خواهد گردید.

اتخاذ تصمیم جهت کیفیت اقدامات تعمیر و اصلاحی و اولویت بندی پل‌‌ها، یک از مهمترین دغدغه مهندسین و مدیران می‌باشد. به کمک تحلیل هزینه فایده، روالی پیشنهاد خواهد شد که تمامی هزینه‌‌های مستقیم و غیر مستقیم در طول عمر سازه لحاظ می‌شود و با توجه به طول عمر سازه و راهکار‌های مختلف، کمک مناسبی جهت اتخاذ تصمیم بهینه به مهندسین و مدیران خواهد نمود.

سازه‌‌های پل‌‌های شهری با توجه به عملکرد و خدمت رسانی بی وقفه آنها، نقش بسیار مهمی در شبکه حمل و نقلی ایفا می‌نمایند. وجود رودخانه زاینده رود در مرکز شهر اصفهان سبب گردیده است، که پل‌‌های بسیاری در شبکه حمل و نقل شهر پیش بینی و اجرا شود که در صورت وقوع آسیب جدی به هریک از پل‌‌ها سبب ایجاد اختلال اساسی در شبکه حمل‌و‌نقل می‌گردد. این اختلال می‌تواند در شرایط بهره‌برداری عادی ایجاد شود و یا درصورت بروز بحران در شبکه حیاتی ارتباطی رخ دهد. از طرفی گذشت زمان و کاهش کیفیت مصالح ناشی از خوردگی و ترک خوردگی‌‌ها، سبب کاهش ظرفیت ساز‌های گردیده است.

از این رو یک اقدام پیوسته در راستای تعمیر و نگهداری این پل‌‌ها در حال انجام است، که اتخاذ تصمیم برای کیفیت تعمیر و نگهداری و یا بهسازی این سازه‌‌ها لازم است، راهکاری وجود دارد که با لحاظ این راهکار‌های مختلف تعمیر، بهسازی یا مقاوم‌سازی، بتواند تحلیل تصمیم‌گیری بر روی گزینه‌‌های مختلف بهسازی و مقاوم‌سازی بر روی پل‌‌ها انجام دهد. در این پژوهش تحلیل هزینه‌‌های حمل و نقلی و ترافیکی به همراه هزینه‌‌های دراز مدت تعمیر و بهسازی در طول عمر پل به کمک تحلیل هزینه فایده لحاظ خواهد گردید.

برای انجام اقدامات تعمیر و اصلاح نیاز به یک روش اولویت‌بندی و شناسایی روش بهینه این اقدامات وجود دارد. در این روش لازم است کلیه هزینه‌‌های مستقیم و غیر مستقیم مد نظر قرار گیرد. روش پیشنهادی تحلیل هزنیه فایده می‌تواند با لحاظ این هزینه‌‌ها و همچنین عمر سازه، راهکار مناسبی برای مهندسان و مدیران ارائه نماید.

برای انجام این پژوهش ابتدا سوابق مطالعاتی مورد جستجو و مطالعه قرار گرفته‌اند. سپس آیین نامه‌‌ها و استاندارد‌های مطرح در زمینه ارزیابی سناریو‌های دوره بهره برداری پل‌‌ها معرفی شد‌ه‌اند.

مهمترین اقدام قبل از شروع هر پژوهش انتخاب روش تحقیق مناسب و فلوچارت مناسب برای تحقیق است. در مرحله اول فلوچارت اطلاعات مورد نیاز قبل از تحقیق بصورت اطلاعات ساز‌ه‌ای و همچنین حمل و نقلی بیان شد‌ه‌است. سپس با توجه به این‌که شاخص ارزیابی بصورت هزینه‌ای است، شاخص‌‌های هزینه‌ای شامل ساز‌های، حمل و نقلی و همچنین زیست‌محیطی معرفی گردید. سپس روش اولویت‌بندی سناریو‌ها با توجه به تحلیل هزینه فایده تشریح شد‌ه‌است.

در قسمت انتهایی پژوهش فلوچارت ارائه شده برای یک نمونه پل "پل چمران" آزموده شد‌ه‌است. بدین منظور پس از شناسایی وضعیت ساز‌ه‌ای و حمل و نقلی پل سناریو‌های بهره برداری تعریف شد‌ه‌اند. در قسمت آخر با توجه به هزینه‌‌های محاسباتی هر یک از شاخص‌‌ها، سناریوی برتر معرفی شده است.

هزینه‌‌های مطرح برای پل شهید چمران و روابط محاسباتی آنها ذکر شده است. سپس 4 سناریو برای این پل تعریف شده است و در هر یک از سناریو‌ها هزینه‌‌های مترتب محاسبه شد‌ه‌اند. نتایج این محاسبات و تحلیل هزینه فایده برای هر سناریو به شرح زیر است:

تداوم شرایط حاضر: در این سناریو فرض شده است که با حفظ شرایط موجود و صرف هزینه‌‌های تعمیر و نگهداری عمر پل را به اندازه 25 سال افزایش داد. در این سناریو هزینه تحلیل، هزینه تعمیر و نگهداری و منافع صرفه‌جویی در هزنیه نوسازی پل، هزینه زیست محیطی مصالح مصرفی و توقف عملکرد پل به مدت یک سال است. نتیجه تحلیل هزینه فایده نشان می‌دهد که نسبت منافع به هزینه‌‌ها برابر 35/1 است که از یک بیشتر است. جدول نهایی هزینه بصورت زیر است:

جدول1: هزینه ‌های محاسبه شده در سناریوی حفظ شرایط موجود

ردیف

شرح

وضعیت

میلیون تومان

1

هزینه تعمیر و نگهداری

سالانه

5/347

2

هزینه نوسازی

بعد از 25 سال

5/2636

3

هزینه محیط زیستی نوسازی

بعد از25 سال

2/1394

4

توقف 50 درصد پل در نوسازی

بعد از 25 سال

18300

 

 

محدودیت عبور کامیون: در این سناریو با توجه به سیاست‌‌های شهری، سناریوی محدودیت تردد کامیون‌ها مطرح شده‌است. هزینه‌‌های حمل و نقلی سالانه در این سناریو نسبت به سناریوی اول افزایش می‌یابد اما درعوض هزینه‌‌های تعمیر و نگهداری کاهش می‌یابد. نتیجه تحلیل هزینه فایده نشان می‌دهد که با توجه به افزایش هزینه‌‌های ترافیکی این گزینه مردود است.

جدول نهایی هزینه بصورت زیر است:

 

 

جدول2:هزینه ‌های محاسبه شده در سناریوی محدودیت تردد کامیون

ردیف

شرح

وضعیت

میلیون تومان

1

هزینه تعمیر و نگهداری

سالانه

174

2

هزینه نوسازی

بعد از 25 سال

5/2636

3

هزینه محیط زیستی نوسازی

بعد از25 سال

2/1394

4

توقف 50 درصد پل در نوسازی

بعد از 25 سال

34500

5

هزینه اضافه شده محدودیت تردد

سالانه

10500

 

 

حذف پل: در این سناریو اثر حذف این پل در شبکه حمل و نقل اصفهان سنجیده شده و مقدار افزایش هزینه محیط زیستی برآورد شده است. مقدار منافع سالانه برابر با 174 میلیون تومان و هزینه برابر با افزایش هزینه‌‌های حمل و نقلی برابر با 36300 میلیارد تومان در سال است،که پر واضح است این سناریو هم کلا مردود است. تعریض پل: در این سناریو فرض می‌شود که با صرف هزینه‌‌های نوسازی، زیست محیطی ناشی از مصرف مصالح و توقف موقت بهره برداری پل، پل تعریض می‌شود. همچنین با بزرگ‌تر شدن پل هزینه‌‌های تعمیر و نگهداری هم افزایش می‌یابد. اما منفعت این سناریو کاهش چشمگیر هزینه‌‌های سالانه ترافیکی است که نسبت منافع به هزینه‌‌ها در حدود 90/22 است که برتری محسوسی نسبت به سایر سناریو ‌ها دارد. هزینه‌‌های مطرح در این سناریو را شرح زیر است.

جدول3:هزینه ‌های محاسبه شده در سناریوی تعریض پل

ردیف

شرح

وضعیت

میلیون تومان

1

هزینه تعمیر و نگهداری

سالانه

261

2

هزینه نوسازی

یک بار

1846

3

هزینه محیط زیستی نوسازی

یک بار

697

4

توقف 50 درصد پل در تعریض

یک بار

18300

5

کاهش هزینه ‌های حمل و نقلی

سالانه

25100

 

 

 

 

كد محتوا:5156