یکی از اسماء حسنی خداوند متعال «قائم به قسط» است(آل عمران:18). او حقیقتی است که قیام به قسط کرده و همه موجودات را فیض هستی و استعداد وجودی عطا نموده است. انسان کامل هم که تجلی اسماء و صفات حق است، مظهر اسم «قائم به قسط» خداست از این رو پیامبران مبعوث شدند تا جامعه را به قسط برسانند تا استعدادهای وجودی هر فرد شکوفا شود و به کمال برسد(حدید:25). وجود این واژه در متن قرآن کریم و تکرار آن در آیات مختلف با مضامین مختلف نشان از اهمیت آن از دیدگاه خداوند متعال برای زندگی اجتماعی و فردی انسان است. قسط بدین معناست که هر کس آنچه را لازمه کمال و مطابق حظ وجودیش است دریافت کند؛ در واقع قسط بستری ایجاد می‌کند که استعدادهای هر شهروند شکوفا شود. از آن جا که شهر بستر زندگی هر انسان و فضای شهری از جمله مهم‌ترین اجزای شهر در ارتباط با هر انسان در محیط اجتماعی است، این پژوهش با استفاده از روش معناشناسی مفهوم قسط و مولفه‌های آن را تبیین و بازنمود این مفاهیم و مولفه‌ها را در فضای شهری نشان می‌دهد.

یکی از اسماء حسنی خداوند متعال «قائم به قسط» است(آل عمران:18). او حقیقتی است که قیام به قسط کرده و همه موجودات را فیض هستی و استعداد وجودی عطا نموده است. انسان کامل هم که تجلی اسماء و صفات حق است، مظهر اسم «قائم به قسط» خداست از این رو پیامبران مبعوث شدند تا جامعه را به قسط برسانند تا استعدادهای وجودی هر فرد شکوفا شود و به کمال برسد(حدید:25). وجود این واژه در متن قرآن کریم و تکرار آن در آیات مختلف با مضامین مختلف نشان از اهمیت آن از دیدگاه خداوند متعال برای زندگی اجتماعی و فردی انسان است. قسط بدین معناست که هر کس آنچه را لازمه کمال و مطابق حظ وجودیش است دریافت کند؛ در واقع قسط بستری ایجاد می‌کند که استعدادهای هر شهروند شکوفا شود. از آن جا که شهر بستر زندگی هر انسان و فضای شهری از جمله مهم‌ترین اجزای شهر در ارتباط با هر انسان در محیط اجتماعی است، این پژوهش با استفاده از روش معناشناسی مفهوم قسط و مولفه‌های آن را تبیین و بازنمود این مفاهیم و مولفه‌ها را در فضای شهری نشان می‌دهد. از این رو در فصل دوم روش معناشناسای که از روش‌های گردآوری اطلاعات این پژوهش است بیان می‌گردد. فصل سوم در برگیرنده مبانی نظری پژوهش است که در دو بخش مطالعات معناشناسی قسط و مطالعات فضای شهری دسته بندی شده‌است. از روش معناشناسی برای تبیین مولفه‌های معنایی قسط استفاده شده و در بخش دوم ابعاد و کیفیت‌های فضای شهری به عنوان بستر تشکیل‌دهنده هر فضا به وسیله مطالعات کتابخانه‌ای تبیین و مجموعه کیفیت‌ها در قالب ابعاد فضای شهری ارائه گردیده‌است. بنابراین هر کیفیت در هفت بعد عملکردی، ریخت شناسی، اجتماعی، ادراکی، بصری، زمانی و زیست‌محیطی دسته‌بندی شده و نمود هر یک از کیفیت‌ها در ایجاد مولفه‌های سیزده‌گانه قسط (بسترهای مطلوب رشد و شکوفایی است عدادهای شهروندان، تعلیم (افزایش سطح شعور و آگاهی جامعه)، چارچوب‌ها و انضباط مدیریتی، مشارکت اجتماعی، عدالت، ادای حقوق شهروندان، رفاه اجتماعی، تکنولوژی و صنعت روز، محرومیت اجتماعی، برابری، امنیت، از بین رفتن ظلم، تعاملات اجتماعی) در فضای شهری به عنوان نتیجه این فصل معرفی شده است. در فصل چهارم با معرفی روش تصمیم‌گیری چند معیاره AHP مولفه‌های سیزده گانه قسط بر اساس پنج معیار ارزش‌گذاری و اولویت‌بندی شده‌اند و با توجه به ارزش هر کدام، کیفیت‌های فضای شهری امتیازدهی شده‌اند. هر کیفیت که بیشترین امتیاز را دارد تاثیر بیشتری در ایجاد قسط در فضای شهری دارد و جزء کیفیت‌های برگزیده برای تحلیل نمونه موردی محسوب می‌گردد. لازم به ذکر است عدم استفاده از دیگر کیفیت‌ها برای تحلیل نمونه موردی نشان از عدم تاثیر آن در ایجاد قسط در فضای شهری ندارد بلکه به علت محدودیت زمانی و حجم پژوهش، تحلیل همه کیفیت‌ها در محله مورد نظر امکان‌پذیر نبود. از آن جا که شهر اصفهان دارای فضاهای شهری تعریف شده در مقیاس‌های مختلف شهری تا محله‌ای است در این پژوهش محله درب امام و فضای مرکز محله آن به عنوان نمونه موردی انتخاب شده و به وسیله کیفیت‌های برگزیده با استفاده از مطالعات میدانی، روش SWOT و تکنیک مکان سنجی تحلیل می‌گردد. فصل آخر بیان مولفه‌های تشکیل‌دهنده مفهوم قسط و ارتباط آن با کیفیت‌های فضای شهری است که مشخص می‌کند کیفیت‌های فضای شهری در فضای شهری به عنوان یک بستر امکان تحقق قسط را در یکی از اجزای شهر فراهم می‌کند که این می‌تواند شروع ایجاد قسط در کلیت شهر برای مردم باشد.

كد محتوا:5047